Revival van de riesling

Ooit werden rieslingwijnen in één adem genoemd met de beste bordeauxwijnen. Tot Duitse wijn het etiket kreeg opgeplakt van goedkope bulkwijn en de riesling daarin meesleurde. De populariteit daalde, hoewel er nog altijd mooie en elegante kwaliteitswijnen werden geproduceerd. Intussen is de riesling bezig met een revival en verovert deze veelzijdige en verrassende wijn terecht de wereld opnieuw.

De rieslingdruif is niet alleen de nationale trots van Duitsland. Ook in de Franse Elzas is deze druivensoort veelvuldig aangeplant en minder prominent vind je hem ook in landen als Oostenrijk, Italië en Australië. De meeste rieslingwijnen komen echter uit ons buurland, waar de druif bekend staat als de koning onder de druiven. Op reportage bij Nik Weis, van wijngoed St. Urbans-Hof in de Duitse Moezel, komen we er al snel achter waaraan de druif deze titel dankt.

Palet aan smaken
“De rieslingdruif is een witte variëteit met ontzettend veel karakter”, legt Nik uit. “Hij bevat alles waar je bij een wijn aan denkt: mooie, elegante zuren, aromatisch, verfijnd, complex, fruitig, maar ook wat pit. Er zit een heel palet aan smaken in de druif gevangen die in elke wijn anders tot uiting komt. Daarnaast kunnen bepaalde rieslings goed ouderen, ongeacht of het een droge wijn of een dessertwijn is. Iets wat niet voor iedere witte druivensoort is weggelegd.” Rieslingwijnen zijn er dan ook van extreem droog tot heel zoet en van jonge en frisse tot complexe oude wijnen, waarbij het suiker­gehalte de inzetbaarheid op wijn-spijsgebied bepaalt. Het is een wijn met vele gezichten waarover nog veel te ontdekken valt en waardoor je aangenaam verrast kunt worden.

Heerlijk klimaat
Nik Weis staat erom bekend dat hij authentieke wijnen produceert met respect voor de natuur. De omstandigheden in zijn wijngaarden zijn dan ook perfect. Nik: “De rieslingdruif voelt zich goed thuis in het klimaat van de Moezel- en Saarvallei: we hebben hier warme dagen en koele nachten, daardoor krijg je een mooie zuurtegraad en produceert de druif niet extreem veel suiker. En door het lage suikergehalte kun je wijnen produceren met een relatief laag ­alcoholgehalte. Lichte en elegante, heel smaakvolle wijnen dus, met een mooie en levendige zuurtegraad. Ik zie de rieslingdruif als de sportwagen onder de wijnen, met een lichtgewicht frame en daarop een extreem elegante carrosserie”.

Nik Weis – Weingut St. Urbans-Hof
Weingut St. Urbans-Hof in het Duitse Leiwen bestaat sinds 1947. De wijnhistorie van de familie Weis gaat echter al veel verder terug. Nik is de derde generatie Weis die aan het roer staat en maakt zijn wijnen zoals de natuur het heeft bedoeld. Waar grootvader Nicolaus Weis in 1947 begon met zo’n vijf hectare aan wijnstokken bestaat het areaal van weingut St. Urbans-Hof vandaag de dag uit ongeveer vijfenveertig hectare, verspreid over zes wijngaarden in de Moezel en de Saar: Leiwener Laurentiuslay, Piesporter Goldtröpfchen, Mehringer Blattenberg, Ockfener Bockstein, Schodener Saarfeilser Marienberg en Wiltinger Schlangengraben. Door het verkopen en kopen van percelen heeft Nik een indrukwekkend portfolio aan wijngaarden, maar liefst vijf daarvan dragen het predicaat ‘grand cru’-wijngaard.

Uniek terroir
“Nu zijn wij gezegend met fantastische wijngaarden. Die zijn het belangrijkste, want ze vormen de basis”, vervolgt Nik. “Daarmee heb je de kracht voor mooie wijnen in handen. Ze liggen perfect ten opzichte van de zon. Het leisteen in en op de bodem geeft daarnaast goede mineralen af en neemt overdag de warmte op. Tijdens de nachten geven deze stenen de warmte weer aan de wortels af, waardoor deze warm blijven, terwijl de druiven zelf in een koude omgeving hangen. Dat is één van de dingen die het terroir zo uniek maakt.”

Karaktervolle wijnen
Om dit terroir goed tot uiting te laten komen in de wijnen, werken Nik en zijn team samen met de natuur: “We onderhouden de wijngaarden goed en houden de opbrengsten laag om de beste kwaliteit te krijgen en wijnen met veel karakter te produceren. Een groot gedeelte van het onderhoud gebeurt daarom ook handmatig. Bij de wijngaarden die op de steile hellingen liggen, kan dat trouwens ook niet anders, daar kunnen geen machines rijden. Daarom kunnen we op de schuine wijngaarden overigens wel meer wijnstokken per hectare plaatsen. De beplanting van de wijngaard is dus afhankelijk van de hellingshoek en varieert van 5.000 tot 10.000 wijnstokken per hectare. We willen mét, en niet tégen de natuur werken en gebruiken dus geen onnatuurlijke meststoffen en dat soort zaken. Daarmee creëren we ook de basis voor een betere kwaliteit.”

Prädikats- und Qualitätsweingüter
In 2000 is Nik Weis – Weingut St. Urbans-Hof ­toegelaten tot het Verband Deutscher Prädikats- und Qualitätsweingüter, een vereniging van wijn­producenten die zich inzet voor een bepaalde kwaliteits­norm en de promotie ervan. In totaal telt de vere­niging zo’n 200 leden. Een lidmaatschap is voorbehouden aan de beste wijnhuizen en voor ­toelating is minstens twee derde van de stemmen van de leden nodig. De vereniging bepaalt onder andere of een wijngaard het predicaat grand cru mag dragen, waarbij criteria als het rijpingsniveau, een constant karakter van de wijnen uit de betreffende wijngaard en een stabiele oogst een rol spelen.

Meer smaak
“Daarnaast plukken we relatief laat, meestal van eind september tot eind oktober, zodat de druiven meer smaak bevatten. Op basis van de smaak beslissen we wanneer dit precies plaatsvindt. In de regel zit er wel een patroon in en zijn de druiven in de ene wijngaard altijd eerder rijp dan in de andere. Dit is afhankelijk van het microklimaat van de wijngaard, hoe deze ligt ten opzichte van de zon, de wind, de waterhuishouding is en hoe steil de helling is. Er zijn veel kleine factoren die een grote rol spelen voor het uiteindelijke resultaat.” Het echte werk speelt zich dus af in de wijngaard. Net als het onderhoud van de wijngaard, wordt ook het plukken van de druiven handmatig gedaan, om zo een perfecte selectie te kunnen maken.

Bepaalde complexiteit
“In de wijngaard werken we hard en in de kelder doen we niets anders dan goede omstandigheden creëren. Daardoor blijft het karakter van de druiven bewaard en dat proef je terug in de wijn. De smaak is hierdoor heel authentiek. Onze oudste wijnstokken dateren uit 1905. De opbrengst ervan is relatief laag, maar de kwaliteit is hoog. De wortels gaan diep in de bodem, waardoor ze ook tijdens drogere jaren water tot hun beschikking hebben. Een dergelijke wijngaard is ook complexer omdat deze nooit volledig uit oude beplanting bestaat: er sterven wijnstokken af en er worden nieuwe tussen de oude ranken geplant. Hierdoor ontstaat een gevarieerde samenstelling qua leeftijd. Het resultaat is een mix van druiven die een bepaalde complexiteit aan de wijn geeft. En dat zorgt natuurlijk voor nog meer karakter.”

‘wij zijn gezegend met fantastische wijngaarden, die zijn het belangrijkst’

Nik Weis

Verschillende stijlen
“Na het persen gaat de most in roestvrijstalen tanks. Na 12 tot 24 uur tappen we het heldere sap af en blijft het bezinksel achter. Daarna laten we het sap in roestvrij stalen of eikenhouten vaten fermenteren. Op deze manier maken we totaal verschillende wijnen, allemaal op basis van de rieslingdruif uit hetzelfde jaar en onder toezicht van dezelfde wijnmaker. Dit komt omdat we heel individueel met de verschillende wijngaarden en diverse stadia van rijpheid van de druiven werken. Er wordt niets gemanipuleerd. Daardoor krijg je heel natuurlijke en verschillende stijlen en is elke wijn uniek. En dat is precies wat ik voor ogen heb.”

Perfecte match
Doordat rieslingwijnen zo divers zijn kun je er geen algemene wijn-spijscombinatie aan hangen. Hoewel ze dankzij het vaak intense aroma en uitgesproken smaken dikwijls aan kruidige en pittige gerechten uit de Aziatische keuken worden gekoppeld. Maar juist omdat ze zoveel smaken en aroma’s herbergen en de stijlen zo divers zijn, hebben rieslingwijnen veel meer in hun mars. Serveer een menu van zes gangen en je kunt bij elke gang een andere riesling schenken die perfect matcht bij het gerecht. Daardoor zijn goede rieslings niet alleen ontzettend lekker, maar ook heel boeiend om te ontdekken en je gasten mee te verrassen.